1. UNDP Blockchain Advisory Group: Blockchain trở thành một phần của Hạ tầng kỹ thuật số công cộng
Ngày 3/6/2026, tại sự kiện Proof of Talk 2026 ở Paris, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) công bố thành lập Blockchain Advisory Group (BAG) với sự tham gia của 26 tổ chức blockchain lớn như Ethereum Foundation, Cardano Foundation, Algorand Foundation, Stellar Development Foundation, Avalanche, Web3 Foundation và Filecoin Foundation. Phiên họp đầu tiên do Phó Tổng Giám đốc UNDP Haoliang Xu chủ trì, tập trung vào chủ đề tài chính và hạ tầng tài chính số.
Điểm đáng chú ý là Blockchain Advisory Group được xây dựng trong khuôn khổ Digital Public Infrastructure (DPI) thay vì như một chương trình công nghệ độc lập. Điều này phản ánh cách tiếp cận mới của UNDP, coi blockchain là một thành phần của hạ tầng số cùng với định danh số, thanh toán số và chia sẻ dữ liệu. Đây cũng là định hướng đang được Ngân hàng Thế giới (World Bank) và G20 thúc đẩy thông qua các chương trình phát triển Digital Public Infrastructure trên phạm vi toàn cầu.
Đối với Việt Nam, xu hướng này cho thấy blockchain quốc gia không chỉ là một nền tảng công nghệ, mà đang trở thành một thành phần của hạ tầng số quốc gia. Việc phát triển NDAChain theo định hướng phục vụ định danh, xác thực và chia sẻ dữ liệu phù hợp với cách tiếp cận mà các tổ chức quốc tế đang thúc đẩy trong hệ sinh thái Digital Public Infrastructure.
🔑Đọc thêm: Blockchain là gì? Lịch sử phát triển và vai trò trong chiến lược số quốc gia
2. Digital Public Infrastructure: vì sao thế giới đồng thuận khung "ba lớp + niềm tin"?
2.1. Khung Digital Public Infrastructure (DPI)
Digital Public Infrastructure (DPI) là tập hợp các hạ tầng số dùng chung, có khả năng tương tác và phục vụ lợi ích công. Theo Ngân hàng Thế giới (World Bank), một hệ sinh thái DPI thường được xây dựng trên ba trụ cột cốt lõi:
Định danh số (Digital ID): Xác thực danh tính của công dân và tổ chức.
Thanh toán số (Digital Payments): Cho phép giao dịch điện tử nhanh chóng, an toàn và chi phí thấp.
Chia sẻ dữ liệu (Data Exchange): Kết nối, trao đổi và xác thực dữ liệu giữa các cơ quan, doanh nghiệp và người dân.
Ba lớp hạ tầng này chỉ phát huy hiệu quả khi bảo đảm khả năng tương tác (interoperability), giúp các hệ thống có thể kết nối và chia sẻ dữ liệu một cách an toàn trong phạm vi quốc gia cũng như xuyên biên giới.
Một trong những mô hình Digital Public Infrastructure tiêu biểu là India Stack, gồm Aadhaar (định danh số), UPI (thanh toán số) và DigiLocker (chia sẻ tài liệu số). Theo IMF, riêng hệ thống UPI đã xử lý khoảng 21,7 tỷ giao dịch, tương đương 28,3 nghìn tỷ rupee trong tháng 1/2026. Đến tháng 2/2026, Chính phủ Ấn Độ đã ký 24 biên bản hợp tác để chia sẻ mô hình DPI với nhiều quốc gia, đồng thời triển khai nền tảng định danh nguồn mở MOSIP tại 25 quốc gia ở châu Á và châu Phi.
Những kết quả này cho thấy Digital Public Infrastructure không còn là sáng kiến riêng của từng quốc gia, mà đang trở thành khung tham chiếu chung cho quá trình xây dựng chính phủ số, kinh tế số và xã hội số trên phạm vi toàn cầu. Trong bức tranh đó, blockchain quốc gia ngày càng được xem là lớp hạ tầng niềm tin, bổ sung cho ba trụ cột của DPI bằng khả năng xác thực, bảo đảm tính toàn vẹn dữ liệu và tăng cường khả năng kiểm chứng.
2.2. Vì sao “niềm tin” trở thành lớp thứ tư của DPI?
Mô hình Digital Public Infrastructure (DPI) truyền thống thường được xây dựng trên ba trụ cột: định danh số, thanh toán số và chia sẻ dữ liệu. Tuy nhiên, khi AI agent, deepfake, giả mạo danh tính và gian lận xuyên biên giới gia tăng, ba lớp kỹ thuật này không còn đủ để bảo đảm an toàn cho các giao dịch số ở quy mô quốc gia.
Đây là lý do lớp niềm tin số (Trust Layer) ngày càng trở thành thành phần thiết yếu của DPI. Lớp này không thay thế định danh, thanh toán hay chia sẻ dữ liệu, mà chạy xuyên suốt cả ba để bảo đảm dữ liệu và giao dịch có thể được xác thực, lưu vết, chống sửa đổi và chống chối bỏ.
🔑Đọc thêm: Kiến tạo niềm tin số: Nền tảng cho một Việt Nam thịnh vượng
Trong bối cảnh đó, blockchain quốc gia đóng vai trò hạ tầng niềm tin cho DPI, giúp các quốc gia bảo đảm chủ quyền dữ liệu, tăng khả năng kiểm chứng và giảm phụ thuộc vào các nền tảng xác thực bên ngoài. Với các nền tảng như NDAChain, blockchain có thể trở thành lớp xác thực tin cậy cho định danh số, dữ liệu công và dịch vụ số trong kỷ nguyên AI.
3. Việt Nam đứng ở đâu trên bản đồ DPI toàn cầu?
3.1. Ba trụ cột Digital Public Infrastructure đang dần hoàn thiện
Đối chiếu với khung Digital Public Infrastructure (DPI) của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam đang từng bước hình thành ba trụ cột hạ tầng số ở quy mô quốc gia:
Định danh số: Hệ sinh thái VNeID và căn cước công dân gắn chip đang được triển khai rộng rãi, hỗ trợ xác thực điện tử cho nhiều dịch vụ công và dịch vụ số. Trong lĩnh vực định danh phi tập trung, phương thức did:nda đã được ghi nhận trên W3C DID Registry, tạo nền tảng kết nối với hệ sinh thái định danh quốc tế.
Thanh toán số: Hạ tầng thanh toán điện tử phát triển với NAPAS, VietQR và các kết nối thanh toán xuyên biên giới trong khu vực ASEAN, góp phần thúc đẩy giao dịch số giữa người dân, doanh nghiệp và cơ quan nhà nước.
Chia sẻ dữ liệu: Trung tâm Dữ liệu Quốc gia cùng các cơ sở dữ liệu chuyên ngành đang được kết nối theo định hướng xây dựng hạ tầng dữ liệu dùng chung, tạo nền tảng cho việc chia sẻ và khai thác dữ liệu giữa các cơ quan.
Khi ba trụ cột này dần hoàn thiện, nhu cầu về một lớp niềm tin (Trust Layer) để xác thực dữ liệu, bảo đảm tính toàn vẹn và tăng khả năng kiểm chứng trở nên ngày càng quan trọng. Đây là vai trò mà blockchain quốc gia hướng tới trong kiến trúc DPI của Việt Nam.
3.2. NDAChain và vai trò Trust Layer trong DPI Việt Nam
Trong hệ sinh thái Digital Public Infrastructure, NDAChain được phát triển như lớp blockchain quốc gia (Trust Layer), bổ sung khả năng xác thực, lưu vết và bảo đảm tính toàn vẹn cho các hệ thống định danh, dữ liệu và dịch vụ số.
NDAChain vận hành theo mô hình permissioned Layer 1, sử dụng cơ chế đồng thuận PoA-qBFT cùng mạng lưới 49 validator công – tư, hướng tới đáp ứng các yêu cầu về hiệu năng, quản trị và truy trách nhiệm đối với hạ tầng dữ liệu quốc gia.
🔑Đọc thêm: PoA-qBFT là gì? Cơ chế đồng thuận của Blockchain Layer 1 NDAChain
Trong kiến trúc DPI, NDAChain mang lại ba năng lực chính:
Bảo đảm chủ quyền dữ liệu: Hạ tầng được triển khai và quản trị trong nước, đáp ứng yêu cầu về quản trị dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Tương thích chuẩn quốc tế: Hỗ trợ các chuẩn W3C DID/VC, sẵn sàng kết nối với các hệ sinh thái định danh số và Digital Public Infrastructure quốc tế.
Xác thực và lưu vết dữ liệu: Cung cấp lớp niềm tin giúp dữ liệu, chứng chỉ số và giao dịch có thể được kiểm chứng, chống sửa đổi và chống chối bỏ.
Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng quốc tế, khi blockchain ngày càng được xem là lớp hạ tầng bổ sung cho Digital Public Infrastructure, bên cạnh ba trụ cột truyền thống là định danh số, thanh toán số và chia sẻ dữ liệu.
4. Bốn ứng dụng DPI mà NDAChain tạo giá trị quốc gia ngay trong 2026
4.1. Hạ tầng dữ liệu cho chính quyền địa phương hai cấp
Từ 1/7/2025, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành chính thức tại 34 tỉnh thành và 3.321 xã, phường, đặc khu - cuộc tái cấu trúc hành chính lớn nhất kể từ Đổi mới. Sau một năm vận hành, thách thức rõ nhất là liên thông dữ liệu dùng chung giữa cấp xã và cấp tỉnh khi cấp huyện không còn tồn tại.
NDAChain đóng vai trò sổ cái neo trạng thái hồ sơ hành chính: mỗi lần một thủ tục được xử lý ở xã hoặc tỉnh, hash bằng chứng được ghi vào blockchain quốc gia. Khi công dân di chuyển dữ liệu giữa địa phương hoặc khiếu nại, chuỗi bằng chứng kiểm chứng được lưu vĩnh viễn, không phụ thuộc vào việc dữ liệu vật lý lưu ở đâu. Đây là cách DPI Việt Nam tăng độ minh bạch mà không phá vỡ kiến trúc dữ liệu sẵn có.
4.2. Định danh tự chủ và liên thông xuyên biên giới
Dẫn đầu tại Đông Nam Á, phương thức did:nda của NDAChain được ghi nhận trên W3C DID Registry toàn cầu, giúp thiết lập “hộ chiếu số” để dữ liệu Việt được xác thực và liên thông toàn cầu. Trong khuôn khổ GOE Alliance và sáng kiến On-chain Finance Network (OFN), giao dịch xác minh danh tính on-chain Việt Nam – Indonesia đầu tiên đã được thực hiện thành công, cho thấy tiềm năng của blockchain quốc gia trong kết nối các hệ sinh thái DPI khu vực và toàn cầu.
🔑Đọc thêm: NDAChain cùng GOE Alliance hiện thực hóa giao dịch on-chain xuyên biên giới đầu tiên tại Đông Nam Á
4.3. Truy xuất nguồn gốc cho xuất khẩu chiến lược
NDATrace - nền tảng định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hoá được xây dựng và vận hành trên NDAChain mở rộng lớp dữ liệu của Digital Public Infrastructure sang lĩnh vực chuỗi cung ứng. Khi EU áp dụng các yêu cầu về Digital Product Passport và EUDR, hàng hóa Việt Nam cần một “hộ chiếu dữ liệu số” có thể xác thực, truy vết và kiểm chứng. NDAChain đóng vai trò lớp xác thực của blockchain quốc gia, hỗ trợ các ngành xuất khẩu chiến lược như cà phê, gỗ và cao su đáp ứng yêu cầu minh bạch dữ liệu quốc tế.
4.4. Niềm tin số cho AI Agent và kinh tế tác tử
Quyết định 21/2026/QĐ-TTg đưa AI và blockchain vào nhóm công nghệ chiến lược quốc gia từ ngày 01/07/2026. Trong bối cảnh đó, NDAChain có thể cung cấp Chứng chỉ số (Verifiable Credentials) cho AI agent, giúp mỗi tác tử AI có định danh, lịch sử hoạt động và phạm vi ủy quyền có thể kiểm chứng. Đây là lớp niềm tin số thế hệ mới của DPI, phục vụ nền kinh tế tác tử và các dịch vụ số tự động trong tương lai.
5. Từ "ứng dụng DPI" sang "đóng góp DPI": Vị thế chiến lược của Việt Nam
Trong khung Digital Public Infrastructure (DPI) thế hệ mới, các chủ đề như quản trị số, niềm tin công cộng, định danh pháp lý, minh bạch khí hậu, bao trùm tài chính và tương lai lao động số đang trở thành ưu tiên toàn cầu. Đây cũng là những lĩnh vực Việt Nam đang từng bước triển khai thông qua chính quyền địa phương hai cấp, dữ liệu quốc gia, tín chỉ carbon trên blockchain và định danh cho AI agent.
Với nền tảng đã hình thành, Việt Nam có cơ hội chuyển từ vai trò quốc gia ứng dụng DPI sang quốc gia đóng góp mô hình DPI cho ASEAN và Global South. Bước chuyển này được hỗ trợ bởi ba điều kiện quan trọng: khung pháp lý về dữ liệu và công nghệ số đang hoàn thiện, trong đó có blockchain quốc gia NDAChain, cùng mạng lưới hợp tác quốc tế như GOE Alliance, ASEAN DEFA, hợp tác Việt Nam – Indonesia và W3C DID Registry.
Từ hội nhập đến làm chủ, NDAChain giúp Việt Nam định vị mình trong bản đồ DPI toàn cầu như một quốc gia không chỉ tiếp nhận hạ tầng số, mà còn có khả năng đóng góp lớp Trust Layer cho khu vực.
6. NDAChain - Lớp niềm tin số của Việt Nam trong bản đồ DPI toàn cầu
Sự ra đời của UNDP Blockchain Advisory Group và Global DPI Program của World Bank cho thấy Digital Public Infrastructure (DPI) đang trở thành khung hạ tầng số quan trọng cho các quốc gia. Với các trụ cột định danh số, thanh toán số, chia sẻ dữ liệu và blockchain quốc gia NDAChain làm lớp niềm tin, Việt Nam có cơ sở để xây dựng mô hình DPI + Trust Layer phục vụ chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Trong bối cảnh các quốc gia phải cân bằng giữa hội nhập công nghệ và tự chủ chiến lược, NDAChain là nền tảng giúp Việt Nam làm chủ hạ tầng xác thực, dữ liệu và niềm tin số. Tìm hiểu thêm tại ndachain.vn.
