Câu chuyện từ vườn vải ông Mến

Trên diện tích 1,5 ha, vườn vải thiều của ông Vũ Văn Mến đã đạt chứng nhận hữu cơ từ năm 2024 và duy trì hiệu lực đến năm 2026. Vụ mùa năm 2026 dự kiến cho sản lượng từ 3 đến 4 tấn, trong đó toàn bộ sản lượng đã được ký hợp đồng xuất khẩu sang Nhật Bản và châu Âu - những thị trường nổi tiếng với các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

🔑 Đọc thêm: Blockchain trong truy xuất nguồn gốc tại Việt Nam

Để đáp ứng các yêu cầu này, mỗi sản phẩm cần sở hữu một “hộ chiếu số” có khả năng được kiểm chứng trên phạm vi quốc tế. Vải thiều của ông Mến đã được Trung tâm Mã số Mã vạch Quốc gia cấp mã GTIN 8938561601003 theo chuẩn GS1 toàn cầu, cho phép sản phẩm được nhận diện và giao dịch trong hệ thống của hơn 150 quốc gia trên thế giới. Đây là điều kiện quan trọng để hàng hóa có thể tham gia chuỗi cung ứng của các nhà bán lẻ và nhà nhập khẩu lớn tại Nhật Bản và châu Âu.

Trên nền tảng định danh đó, toàn bộ dữ liệu từ canh tác, chăm sóc, thu hoạch, kiểm định chất lượng đến vận chuyển được ghi nhận và liên kết với blockchain. Mỗi lô hàng được gắn mã QR theo chuẩn GS1 Digital Link, cho phép nhà nhập khẩu, đơn vị phân phối hoặc người tiêu dùng truy cập toàn bộ hành trình sản phẩm chỉ bằng thao tác quét mã trên điện thoại thông minh.

🔑 Đọc thêm: Truy xuất nguồn gốc bằng blockchain vs QR code truyền thống: 7 khác biệt cốt lõi

Điểm khác biệt nằm ở tính xác thực của dữ liệu. Mọi thông tin sau khi được ghi nhận đều gắn với dấu thời gian và bằng chứng số, giúp phát hiện mọi thay đổi trái phép. Nhờ đó, dữ liệu truy xuất không chỉ là thông tin để tham khảo mà trở thành bằng chứng có thể kiểm chứng, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của các thị trường xuất khẩu cao cấp.

Vì sao đây là bước tiến quan trọng?

Câu chuyện của ông Mến không chỉ là thành công của một hộ nông dân, mà còn phản ánh một hướng đi mới cho nông nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên số.

Thứ nhất, blockchain truy xuất nguồn gốc đã chứng minh tính khả thi ngay ở quy mô hộ sản xuất. Công nghệ không còn là công cụ dành riêng cho các tập đoàn hay doanh nghiệp lớn; ngay cả một hộ nông dân với diện tích 1,5 ha cũng có thể áp dụng để nâng cao giá trị sản phẩm và tiếp cận thị trường quốc tế.

Thứ hai, sự kết hợp giữa blockchain và tiêu chuẩn GS1 tạo nên nền tảng truy xuất hoàn chỉnh. Nếu blockchain bảo đảm tính toàn vẹn và khả năng kiểm chứng của dữ liệu, thì GS1 với GTIN và GS1 Digital Link cung cấp ngôn ngữ chung để dữ liệu đó được công nhận và liên thông trên phạm vi toàn cầu. Hai thành phần này không thay thế mà bổ trợ cho nhau.

🔑 Đọc thêm: Blockchain quốc gia: Lá chắn số chống hàng giả

Thứ ba, truy xuất nguồn gốc đang trở thành điều kiện bắt buộc để tham gia các thị trường xuất khẩu cao cấp. Nhật Bản, Liên minh châu Âu và nhiều quốc gia khác ngày càng siết chặt yêu cầu về minh bạch chuỗi cung ứng, nguồn gốc nguyên liệu và lịch sử sản xuất. Trong bối cảnh đó, khả năng chứng minh nguồn gốc đáng tin cậy không còn là lợi thế cạnh tranh mà đang dần trở thành điều kiện để được tham gia thị trường.

Quan trọng hơn, mô hình này cho thấy một sự chuyển dịch lớn trong thương mại nông sản: từ bán sản phẩm sang bán niềm tin. Chất lượng vẫn là yếu tố cốt lõi, nhưng giá trị ngày càng được quyết định bởi khả năng chứng minh chất lượng, nguồn gốc và quy trình sản xuất bằng dữ liệu có thể kiểm chứng. Đây chính là nền tảng để nông sản Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu

Từ mô hình đơn lẻ đến hạ tầng quốc gia

Thành công của một hộ nông dân là tín hiệu tích cực, nhưng cũng cho thấy một bài toán lớn hơn ở quy mô quốc gia. Nếu mỗi hộ sản xuất, hợp tác xã hay doanh nghiệp lựa chọn một nền tảng truy xuất nguồn gốc khác nhau, sử dụng các tiêu chuẩn và cơ chế vận hành riêng, hệ quả sẽ là sự phân mảnh dữ liệu. Thông tin không thể liên thông, người mua phải tiếp cận nhiều hệ thống khác nhau, cơ quan quản lý khó tổng hợp dữ liệu, còn giá trị của thương hiệu "truy xuất nguồn gốc Việt Nam" khó được xây dựng một cách thống nhất.

🔑 Đọc thêm: Blockchain quốc gia: Lá chắn số chống hàng giả

Bên cạnh đó, việc một số giải pháp hiện nay ghi dữ liệu trên các blockchain công khai ở nước ngoài cũng đặt ra những câu hỏi về chủ quyền dữ liệu. Khi dữ liệu liên quan đến vùng trồng, sản lượng, chuỗi cung ứng và hoạt động xuất khẩu được lưu trữ trên hạ tầng ngoài lãnh thổ, vấn đề quản lý, khai thác và bảo vệ dữ liệu quốc gia cần được xem xét một cách nghiêm túc. Với hàng triệu hộ nông dân và hàng nghìn sản phẩm tham gia chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế, Việt Nam cần một nền tảng truy xuất nguồn gốc thống nhất, chuẩn hóa và do chính mình làm chủ.

Đây chính là vai trò của một hạ tầng truy xuất nguồn gốc cấp quốc gia trên blockchain quốc gia.

NDATrace: Hạ tầng truy xuất nguồn gốc trên nền tảng blockchain NDAChain

NDATrace là nền tảng truy xuất nguồn gốc dùng chung, được xây dựng trên hạ tầng blockchain NDAChain. Nền tảng được thiết kế để giải quyết những khoảng trống về phân mảnh dữ liệu, thiếu liên thông và bài toán chủ quyền dữ liệu, đồng thời kế thừa những giá trị mà mô hình truy xuất nguồn gốc của ông Mến đã chứng minh trong thực tế.

🔑 Đọc thêm: 10 case study quốc tế truy xuất nguồn gốc bằng blockchain

Trước hết, NDATrace hướng tới chuẩn hóa và liên thông dữ liệu truy xuất nguồn gốc trên phạm vi toàn quốc. Thay vì mỗi hộ sản xuất, hợp tác xã hay doanh nghiệp sử dụng một hệ thống riêng, NDATrace cung cấp một nền tảng thống nhất, giúp dữ liệu được kết nối và vận hành theo cùng một chuẩn. Đây là nền tảng để hình thành một hệ sinh thái truy xuất nguồn gốc quốc gia đồng bộ, minh bạch và đáng tin cậy.

NDATrace đồng thời kết hợp tiêu chuẩn GS1 với công nghệ định danh phi tập trung (DID). Mỗi sản phẩm được gắn mã định danh duy nhất (UID) liên kết với blockchain, kết hợp các chuẩn GS1 như GTIN và GS1 Digital Link. Nhờ đó, người tiêu dùng, nhà nhập khẩu và cơ quan quản lý có thể truy cập toàn bộ hành trình sản phẩm thông qua một mã QR duy nhất, đồng thời tăng khả năng chống giả mạo và làm nhái trên thị trường.

🔑 Đọc thêm: Mã định danh duy nhất (UID) là gì? Vì sao mỗi sản phẩm cần một mã UID riêng biệt?

Một điểm khác biệt quan trọng là NDATrace được vận hành trên NDAChain - hạ tầng blockchain do Việt Nam làm chủ. Thay vì phụ thuộc vào các blockchain công khai ở nước ngoài, dữ liệu được quản lý trên nền tảng trong nước với cơ chế đồng thuận PoA-qBFT, mạng lưới nút xác thực (validator) có danh tính và trách nhiệm pháp lý rõ ràng. Cách tiếp cận này giúp tăng cường chủ quyền dữ liệu, bảo đảm tuân thủ pháp luật Việt Nam và tạo nền tảng tin cậy cho các hệ thống truy xuất nguồn gốc quy mô quốc gia.

Bên cạnh đó, NDATrace được định hướng hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu. Thông qua việc xây dựng “hộ chiếu số sản phẩm”, nền tảng giúp minh bạch hóa dữ liệu sản xuất, chế biến và phân phối, tạo điều kiện thuận lợi để đáp ứng các yêu cầu truy xuất nguồn gốc của Nhật Bản, Liên minh châu Âu và các quy định mới như EUDR hay Digital Product Passport.

Quan trọng hơn, NDATrace vẫn giữ nguyên những giá trị cốt lõi đã được chứng minh trong thực tế: dữ liệu có dấu thời gian và bằng chứng số, khả năng kiểm chứng nguồn gốc, truy cập bằng mã QR không cần cài đặt ứng dụng và theo dõi hành trình sản phẩm theo thời gian thực. Khác biệt nằm ở chỗ NDATrace đưa các giá trị đó từ những mô hình đơn lẻ lên quy mô quốc gia, với khả năng chuẩn hóa, liên thông và bảo đảm chủ quyền dữ liệu cho toàn bộ hệ sinh thái hàng hóa Việt Nam.

Vải thiều và bài toán tỷ đô của nông sản Việt

Vải thiều là một trong những nông sản xuất khẩu chủ lực, gắn với các thị trường giá trị cao như Nhật, Mỹ, Úc, EU. Nhưng vải cũng là mặt hàng nhạy cảm về mùa vụ, chất lượng và uy tín thương hiệu, chỉ một lô hàng mất niềm tin có thể ảnh hưởng cả vùng trồng. Truy xuất nguồn gốc trên blockchain quốc gia chính là "lá chắn niềm tin": giúp giữ giá, giữ thị trường, và nâng vị thế quả vải Việt Nam.

🔑 Đọc thêm: Blockchain quốc gia - “Chìa khoá số” trong công cuộc bảo vệ người tiêu dùng

Mô hình của ông Mến cho thấy con đường; NDATrace cung cấp phương tiện để cả ngành đi trên con đường đó một cách đồng bộ. Từ vải thiều, cách làm này có thể nhân rộng ra sầu riêng, cà phê, gạo, xoài và mọi nông sản xuất khẩu, mỗi loại đều cần một hộ chiếu số đáng tin để chinh phục thị trường thế giới.

Doanh nghiệp và hợp tác xã nên bắt đầu thế nào?

Đối với hộ sản xuất, hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp, bài học từ mô hình vải thiều Bắc Ninh rất rõ ràng: quá trình chuyển đổi nên bắt đầu từ việc chuẩn hóa dữ liệu sản phẩm thông qua mã số mã vạch GS1 và GTIN, số hóa quy trình sản xuất, thu hoạch và vận chuyển, sau đó kết nối dữ liệu vào một nền tảng truy xuất nguồn gốc có khả năng kiểm chứng. Khi dữ liệu được chuẩn hóa ngay từ đầu, việc đáp ứng yêu cầu của các thị trường xuất khẩu và các quy định mới về minh bạch chuỗi cung ứng sẽ trở nên thuận lợi hơn.

Việc lựa chọn một hạ tầng truy xuất nguồn gốc dùng chung như NDATrace cũng giúp doanh nghiệp tránh tình trạng dữ liệu bị phân tán hoặc phụ thuộc vào các giải pháp riêng lẻ khó mở rộng trong tương lai. Đồng thời, dữ liệu được quản lý theo chuẩn thống nhất, có khả năng liên thông và bảo đảm chủ quyền dữ liệu ngay từ giai đoạn đầu triển khai.

Đối với cơ quan quản lý và địa phương, đây là thời điểm phù hợp để định hướng các vùng trồng, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia một hạ tầng truy xuất nguồn gốc thống nhất. Khi dữ liệu được chuẩn hóa ở quy mô vùng nguyên liệu và chuỗi cung ứng, không chỉ từng sản phẩm được nâng cao giá trị mà còn góp phần xây dựng thương hiệu nông sản địa phương và thương hiệu nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Niềm tin số cho nông sản Việt trên thị trường toàn cầu

Câu chuyện người nông dân tại Bắc Ninh đưa vải thiều lên blockchain kết hợp chuẩn GS1 là một dấu mốc đáng chú ý của nông nghiệp số Việt Nam. Thành công này cho thấy truy xuất nguồn gốc bằng dữ liệu số không còn là khái niệm thử nghiệm, mà đã trở thành công cụ thực tiễn giúp nông sản đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế.

🔑 Đọc thêm: Kiến tạo niềm tin số: Nền tảng cho một Việt Nam thịnh vượng

Tuy nhiên, để những mô hình tiên phong không chỉ dừng lại ở các trường hợp riêng lẻ, Việt Nam cần một hạ tầng truy xuất nguồn gốc thống nhất, chuẩn hóa và có khả năng liên thông trên phạm vi quốc gia. NDATrace, được xây dựng trên nền tảng blockchain quốc gia NDAChain, được định hướng trở thành lớp hạ tầng đó, giúp mỗi sản phẩm sở hữu một “hộ chiếu số” có thể kiểm chứng, minh bạch và đáng tin cậy.

Từ quả vải, hạt cà phê, hạt gạo đến trái sầu riêng, giá trị cạnh tranh trong tương lai không chỉ nằm ở chất lượng sản phẩm mà còn ở khả năng chứng minh chất lượng bằng dữ liệu. Một hệ thống truy xuất nguồn gốc đáng tin cậy sẽ là nền tảng để nông sản Việt Nam giữ vững thị trường hiện có, mở rộng sang các thị trường mới và nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

👉 Tìm hiểu thêm về NDATrace và giải pháp truy xuất nguồn gốc trên nền tảng blockchain quốc gia tại https://ndachain.vn/vi