Trong cuộc đua toàn cầu về chuyển đổi số và dữ liệu, một trong những thách thức lớn nhất mà các quốc gia phải đối mặt là đảm bảo tính minh bạch, an toàn và chủ quyền dữ liệu trên không gian số. Trong bối cảnh đó, Việt Nam đang nổi lên là một trong những quốc gia tiên phong ở châu Á xây dựng một nền tảng blockchain quốc gia với cách tiếp cận độc đáo và quyết liệt: NDAChain.

Được phát triển bởi Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia, vận hành bởi Trung tâm Sáng tạo, Khai thác Dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia (Bộ Công an), NDAChain không đơn thuần là một sản phẩm công nghệ, mà là lời khẳng định về tầm nhìn chiến lược: Việt Nam muốn làm chủ hạ tầng công nghệ lõi, hướng tới một nền kinh tế số an toàn, minh bạch và phát triển bền vững.

Bảo chứng từ chiến lược quốc gia và cam kết cấp cao

NDAChain là một trong những sáng kiến công nghệ lõi đầu tiên được đưa vào danh mục ưu tiên triển khai theo Thông báo số 171 của Thủ tướng Chính phủ (3/2025) và Thông báo số 22 của Bộ trưởng Bộ Công an – Chủ tịch Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia. Trên thực tế, tại Đại hội thành lập Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia (22/3/2025), Tổng Bí thư Tô Lâm đã giao 7 nhiệm vụ chiến lược, trong đó yêu cầu làm chủ công nghệ lõi và phát triển các nền tảng có khả năng ứng dụng rộng rãi trong đời sống và kinh tế số. NDAChain được xác định là một trong những dự án trọng điểm đầu tiên hiện thực hóa tinh thần chỉ đạo này.

Chỉ ba tuần sau, ngày 11/4/2025, NDAChain được chính thức giới thiệu tại cuộc họp cấp cao giữa Hiệp hội và Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, khẳng định tính chiến lược và cấp thiết của nền tảng này. Đến ngày 4/7/2025, NDAChain tiếp tục được chọn là một trong 6 sản phẩm dữ liệu tiên phong trong Lễ ra mắt Trung tâm Sáng tạo và Khai thác Dữ liệu tại Bộ Công an – trở thành trụ cột công nghệ cho hệ sinh thái dữ liệu và kinh tế số Việt Nam.

Vì một hạ tầng tin cậy cho quốc gia đang vươn mình

Không giống nhiều quốc gia khác để blockchain phát triển một cách tự phát, Việt Nam xây dựng nền tảng blockchain theo định hướng “do Nhà nước dẫn dắt, doanh nghiệp tham gia, người dân thụ hưởng”. Với NDAChain, các vấn đề nhức nhối của một quốc gia đang vươn mình như hàng giả, lừa đảo online, dữ liệu giả mạo, giao dịch thiếu minh bạch, lạm dụng dữ liệu cá nhân được tiếp cận theo hướng chủ động, bảo mật và có kiểm soát.

Dưới sự chủ trì của Bộ Công an, NDAChain không chỉ là công cụ công nghệ, mà còn là lớp bảo vệ trung gian trong hệ thống quản trị dữ liệu quốc gia. Đây sẽ là nơi xác thực và ghi nhận dữ liệu có nguồn gốc rõ ràng, không thể bị chỉnh sửa, từ đó nâng cao độ tin cậy cho mọi tương tác số từ thanh toán, ký kết hợp đồng, mua bán hàng hóa đến cung cấp dịch vụ công.

Giải pháp công nghệ lõi: Bảo mật, mở rộng, chuẩn quốc tế

Về mặt công nghệ, NDAChain được xây dựng trên kiến trúc blockchain phân quyền (permissioned blockchain) sử dụng mô hình đồng thuận linh hoạt phù hợp với yêu cầu pháp lý và hiệu năng tại Việt Nam. Hệ thống hỗ trợ các tiêu chuẩn quốc tế như W3C Decentralized Identifiers (DID) và Verifiable Credentials (VC), tạo nền tảng cho các ứng dụng định danh phi tập trung (như NDAKey), truy xuất nguồn gốc hàng hoá (NDATrace), và giao dịch dữ liệu minh bạch.

NDAChain tích hợp các công nghệ bảo mật hiện đại như mã hóa đa lớp, lưu vết dữ liệu bất biến (immutable ledger), xác thực nhiều yếu tố (MFA), cùng khả năng mở rộng theo chiều ngang để xử lý hàng triệu giao dịch mỗi ngày. Nhờ cách thiết kế module, nền tảng có thể tích hợp dễ dàng với các hệ thống dịch vụ công, tài chính, y tế, giáo dục… mà vẫn đảm bảo tốc độ và tính toàn vẹn dữ liệu.

Bài học từ VNeID và khả năng triển khai ở quy mô toàn dân

Thành công của Đề án 06 và hệ thống VNeID, nơi hơn 100 triệu công dân Việt Nam được cấp mã định danh cá nhân chỉ trong vài năm, là một minh chứng rõ ràng: Việt Nam có năng lực tổ chức, điều phối và triển khai công nghệ ở quy mô quốc gia. VNeID không chỉ số hóa giấy tờ tùy thân mà còn trở thành “chìa khóa” cho nhiều dịch vụ công trực tuyến. NDAChain, với cơ chế xác thực phi tập trung dựa trên DID (Decentralized Identifiers), có tiềm năng trở thành lớp nền dữ liệu tiếp theo giúp người dân kiểm soát danh tính, giao dịch an toàn và bảo vệ quyền riêng tư của mình trên mạng.

Khi tích hợp cùng ứng dụng NDAKey, người dân có thể xác minh tổ chức hoặc cá nhân trước khi giao dịch online góp phần giảm lừa đảo trên mạng, vốn là một vấn nạn ngày càng nghiêm trọng. Trong khi đó, nền tảng NDATrace cho phép gắn mã định danh duy nhất lên từng sản phẩm, đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc minh bạch từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng, đặc biệt trong các lĩnh vực như nông sản, dược phẩm, hàng tiêu dùng và xuất khẩu.

Không chỉ là công nghệ – Là biểu tượng của tinh thần làm chủ

NDAChain là kết tinh của đội ngũ kỹ sư và chuyên gia công nghệ người Việt, trong đó có nhiều thành viên từng làm việc tại Silicon Valley, mang về kinh nghiệm quốc tế và chuyển hóa thành giải pháp nội địa phù hợp với môi trường pháp lý và xã hội Việt Nam. Đây không chỉ là một nền tảng công nghệ, mà là biểu tượng cho một Việt Nam dám nghĩ lớn, làm chủ công nghệ lõi và không phụ thuộc vào nền tảng ngoại.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia còn tranh cãi về cách quản lý blockchain, Việt Nam đã chọn cách chủ động định hình sân chơi, tạo ra một hệ sinh thái công nghệ quốc gia vừa mở, vừa an toàn. Với sự vào cuộc của Bộ Công an, Trung tâm Dữ liệu Quốc gia và cộng đồng doanh nghiệp dữ liệu, NDAChain hoàn toàn có cơ sở để trở thành hạ tầng lõi tin cậy, thúc đẩy kinh tế số, chính phủ số và xã hội số.